LZR Bydgoszcz SB Lim-1/2


Kraków 20.03.2009r. 
153b Rozdział 1958.01.01.
OKB Mikojan PL MiG-15 UTI 23.01.1953r.
LZR Bydgoszcz SB Lim-1/2 01.01.1958r.
Polska

Historia MiG-15 UTI 

SB Lim-2 nb 304. Czyżyny 2008r. zdjęcie Karol Placha Hetman.

Z końcem lipca, prawdopodobnie 30.07.1951r. na warszawskim lotnisku Bemowo wylądowały pierwsze 4 samoloty szkolno-treningowe MiG-15 UTI, a ich numery to; 104-11, 104-23, 104-24, 104-24. Do końca 1952r. otrzymaliśmy z ZSRS około 20 egzemplarzy MiG-15 UTI. Kilka sztuk otrzymaliśmy także z Czechosłowacji. Początkowo umieszczono je w pułkach wyposażonych w MiG-15, ale później zgromadzono je w bazie szkoleniowej w Krzesinach.
MiG-15 UTI razem z jednomiejscowymi MiG-15 trafiły do OSL-5 w Radomiu w 1954r.
Do OSL-4 w Dęblinie samoloty MiG-15 UTI trafiły dopiero w 1955r. 
W związku z podjęciem produkcji seryjnej samolotów Lim-1, a zaraz po nich Lim-2 w ogromnej ilości, nieodzowne okazało się pozyskanie większej liczby dwusterów.

MiG-15 UTI nb 410 w locie. 1955r. 

SB Lim-1 1958r.
Około 1956r. okazało się, że niebawem na uzbrojeniu Polskiego Lotnictwa Wojskowego pojawia się nowe myśliwce typu MiG-17 wyposażone w SR, dzięki którym będą mogły operować niemal w każdych warunkach atmosferycznych. Dlatego nieuchronne okazało się powolne wycofywanie z pułków lotnictwa myśliwskiego myśliwców typu Lim-1, które w służbie pozostały do końca 50-tych lat. Z kolei w związku z bardzo mała ilością posiadanych dwusterów do szkolenia typu MiG-15 UTI, narodziła się sposobność przeróbek samolotów Lim-1 na SB Lim-1.
Ponieważ zakład produkcyjny WSK Mielec nie miał możliwości wykonania tych przeróbek w odpowiednim czasie, dlatego zdecydowano zadanie to powierzyć LZR w Bydgoszczy. Wszystkie polskie dwumiejscowe samoloty Lim powstały w LZR w Bydgoszczy poprzez przebudowę istniejących już jednomiejscowych Lim-1, Lim-2. Polskie dwustery różniły się znacznie od sowieckich. Inne było wyposażenie radio-elektroniczne i uzbrojenie. Przeróbki były wykonywane według projektów racjonalizatorskich personelu technicznego Wojsk Lotniczych. Dlatego konstrukcja także była inna.
Możliwe były także i takie sytuacje, że powstały egzemplarze dwumiejscowe zbudowane z dwóch różnych maszyn. Np. przednia część z Lim-1, a tylna z Lim-2. Sytuacja ta bardzo utrudnia przedstawienie w miarę rzetelnego zestawienia eksploatowanych samolotów. 
Od 1958r. do 1960r. konwersji na SB Lim-1 podano około 147 maszyn. Jedną z pierwszych był egzemplarz który otrzymał Nr 1A 06-023 i opuścił LZR-2 w Bydgoszczy w lipcu 1958r. trafiając do 13 PLM w Łęczycy.
W 1960r. przebudowano 18 Lim-1 na SB Lim-1. W 1961r. przebudowano 23 Lim-1 na SB Lim-1 z czego 8 sztuk sprzedano na Węgry. W 1962r. kolejne kilkanaście Lim-1 przebudowano na SB-Lim-1. Kilka z tych maszyn sprzedano na Węgry, a reszta trafiła do polskich jednostek, głównie do 21 SPLR w Sochaczewie. W okresie 1963r.-1964r. na SB Lim-1 przebudowano około 50 maszyn Lim-1. W okresie 1965r.-1966r. na SB Lim-1 przebudowano 35 maszyn Lim-1. Z tego 25 maszyn trafiły do Polskich jednostek, a głównie do Dęblina i Nowego Miasta. Pozostałe 10 sztuk sprzedano za granicę. 

SB Lim-2 1960r. 
Z początkiem 60-tych lat przebudowie na dwusteru zaczęto poddawać myśliwce Lim-2. Samoloty otrzymały oznaczenie SB Lim-2. Konwersji poddano około 200 sztuk.

SB Lim-2 nr 1B 11-035 nb 1135 w muzeum w Krakowie. 1970r.
SB Lim-1 A / 2 A 1963r. / 1968r.
Od 1958r. pozostałe samoloty Lim-1 / 2 przesuwano do jednostek lotnictwa myśliwsko – szturmowego. Należało je przystosować do wsparcia, rozpoznania i kierowania ogniem artylerii. Samoloty SB Lim-1 i SB Lim-2, zaczęto przebudowywać na tzw. Artyleryjskie oznaczone SB Lim-1 A, ( od 1965r. ) i SB Lim-2 A. ( od 1968r. ) Początkowo nosiły oznaczenie zamiast litery A, skrót Art. Konwersję dokonano w LZR ( Lotniczych Zakładach Remontowych ) w Bydgoszczy.
W celu dostosowania ich do nowych zadań, z drugiej kabiny wyjęto sterownice i zamontowano pulpit nawigatora. Uzbrojenie zwiększono do 2 działek NR-23. Na niektórych samolotach pod środkową częścią kadłuba zamontowano aparat fotograficzny, a także peryskop dla pilota. Aby zwiększyć zasięg zbiorniki dodatkowe z 2 x 400 litrowych zamieniono na 2 x 600 litrowe. Załga składa się z pilota i nawigatora. W kabinie nawigatora nie ma sterownic. Zabudowano natomiast oprzyrządowanie niezbędne do wykonania zadań. Lim-1 A został wyposażony w aparat fotograficzny AFA-21, natomiast Lim-2 A oprócz aparatu fotograficznego AFA-21 otrzymał drugi AFA-39.
Przebudowa SB Lim-1 na SB Lim-1 Art./A odbywała się na podstawie konstrukcyjnego nr 318/99/63 wydanego w 1963r., a pierwsze egzemplarze dostarczono wojsku w 1963r. do sformowanego w maju 1963r. 32 Pułku Lotnictwa Artyleryjskiego. Pułk ten przyjął na stan 8 maszyn SB Lim-1 Art. Nr 1A 02-001, 1A 06-007, 1A 06-008, 1A 06-009, 1A 06-010, 1A 07-009, 1A 07-010, 1A 07-32. Łącznie w latach 1963r.-1965r. powstało 13 maszyn SB Lim-1 Art./A. Wszystkie trafiły do Sochaczewa.
Udane lata eksploatacji SB Lim-1 A skłoniły MON do poddania konwersji kolejną partię maszyn. Zmiana polegała na wymianie tylnej części samolotu, która pochodziła z Lim-1 na tylną część Lim-2, przy jednoczesnym zdławieniu mocy silnika do ciągu 1 x 23,8 kN. Taka konfiguracja została oficjalnie zatwierdzona do użytku przez MON w dniu 8.12.1967r., a w dniu 8.04.1968r. ukazało się zarządzenie Głównego Inżyniera WL o modernizacji maszyn do standardu SB Lim-2 Art. Ogółem przebudowano około 25 maszyn, które tym razem trafiły do 21 PLRTiA w Powidzu i 32 PLRTiA w Sochaczewie.
Samoloty Lim-2 A otrzymały charakterystyczne malowanie w barwy ochronne tzw. kamuflaż dwu- lub trój-barwny.
Ostatnie egzemplarze SB Lim-1 A wycofano z eksploatacji w 1975r. 
Natomiast SB Lim-2 A w 1982r. z 32 PLRTiA Sochaczewi 21 PLRTiA Powidz zostały przekazany do 15 SELR MW w Siemirowicach. W 1988r. 15 SELR MW rozwiązano, maszyny przyjęto na stan 7 PLS ( Pułk Lotnictwa Specjalnego ) MW, gdzie w dniu 31.03.1991r. uroczyście je pożegnano. Droga powietrzna dotarły do Mierzęcic na kasację. Niektóre samoloty trafiły do muzeów, kilka sprzedano do USA i UK.

 

SB Lim-2 A nb 1B 20-004 nb 2004 w muzeum w Krakowie. Pod skrzydłem zbiornik 600 litrowy. 2008r.
SB Lim-2 M 
Kilkanaście egzemplarzy SB Lim-2 A przeszło kolejna przemianę. Na powrót zamontowano drugie sterownice i przeprowadzono modernizację. Nowe samoloty oznaczono SB Lim-2 M. Służyły w wojsku do pierwszych lat XXI w.

SB Lim-2 M nr 1B 07-061 nb 761 na lotnisku w Krzesinach 
podczas powitania pierwszych polskich F-16 Jastrząb. 2006r.
Opracował Karol Placha Hetman.